|
Etkili Aile (2)
Ailenin Temel Gereksinimleri:
1. Değerli olma duygusu: Aile içindeki etkileşim çocukları ya "ben değerliyim"
ya da "değersizim" duygusuna götürür. Bu gereksinim aile içinde yerine
getirilmezse çocuk her türlü davranışla bu duyguyu elde etmeye
çalışır. Ergenlik çağındaki erkek çocukların çete kurarak çoğu kez ölümle
sonuçlanan çatışmaları da, kendilerini önemli görmeyen aile ortamlarına bir
tepki olarak yorumlanır. "Ben değerliyim" duygusunu aile içinde elde eden
birey kendisini kanıtlamak için aşırı davranışlarda bulunmaya gerek duymaz.
2. Güven ortamı: Aile içindeki bireylerin emniyette olduğu, dışarıdaki
tehlikeli olayların aile içine girmeyeceği duygusu, bu gereksinmenin temel
nedenidir. Eğer çocuk ev içinde kendisini güven içinde bulmuyorsa çocuk
ailenin dışında bir yere yönelir. Aile ile olan bağlarını koparır.
3. Yakınlık ve dayanışma duygusu: Aile içinde temel güven ve dayanışma varsa
aile dışında bireyin karşılaştığı stres getirici olumsuz olaylar yıkıcı
etkisini pek göstermez. Güven duygusunun baskın olduğu aile dış dünyanın
yaratmış olduğu sıkıntı ve kaygılarından kendisini kurtarır. Bu tür aile
içinde olan kimseler kendilerine olduğu gibi çevresine de güvenirler. Eğer
aile içinde güven ve dayanışma sağlanmamışsa bu insanlar yoğun stres ve
gerginlik yaşarlar. Bu kişiler kendilerine dahi güvenemezler. Dolayısıyla
çevresinde yakın ilişkiler kuramazlar.
4. Sorumluluk duygusu: Aile sistemi içindeki anne ve babalar davranış ve
sözleri ile sorumluluk duygusunu ifade ederler. Aile içinde sadece anne
baba değil herkes sorumluluk duygusunu paylaşır. Elbette ki çocuklara
yaşları oranında sorumluluk yüklenmelidir. Tüm sorumluluğu kendi üzerine
alan, çocuğunu sorumluluktan kurtaran anne ve babalar kendi yaşamını
biçimlendirmekten aciz sürekli başkalarının yönetiminde olmaya alışık
bireyler yetiştirirler. Bu tür tutumlar sonucunda yetişmiş bireyler
yaşamlarında yer alan olaylardan sürekli başkalarını sorumlu
tutarlar.
Gelişimsel dönemi göz önüne alınarak çocuğun odasını toparlaması,
ev işlerine yardım etmesi gibi konularda sorumluluğu sağlanabilir. Bunu
yaparken kız ve erkek işleri kesin çizgilerle
ayrılmamalıdır. Çocuklarımızdan biz sorumluyuz. Bu sorumluluklarımızı
unutmazken onlara da sorumluluk duygusunu küçük yaşlarda kazandırmaya
çalışmalıyız.
5. Zorluklarla mücadele ederek onların üstesinden gelmeyi öğrenme: Çocuğa her
şey hazır verilmemelidir. Sorumluluk duygusunun gelişimi ile ilgili
anlatılanlar zorluklarla mücadele etme ile ilgilidir. Çocuğun içinde
bulunduğu gelişimsel dönem göz önünde bulundurularak çocuk kendi sorunları
ile baş başa bırakılmalıdır. Bu durum onların zor sorunları ile mücadele
ederek, uğraşmasına olanak vermek, kendisine güvenli sorun çözme becerileri
gelişmiş bireyler olarak yetişmeleri için gereklidir. Karşılaştığı her
zorluğa aşırı yardım eden ana babaların çocukları sürekli başkalarına
muhtaç, kendilerine güvensiz olur. Böyle kişiler yeteneklerini
keşfedemezler.
6. Mutluluk ve kendisini gerçekleştirme ortamı: Aile ortamı bir mutluluk
ortamıdır. Şimdiye kadar anlatılan gereksinimlerin karşılanması mutlu
olmayı getirir. Evde değerli olduğu duygusunu tadan birey mutlu olur ve
yaptığı şeylerden doyum alır, kendini gerçekleştirme olanağı bulur.
7. Sağlıklı manevi yaşamın temellerini oluşturma ortamı: Katı din kuralları
altında yetiştirilmiş çocuk sürekli yargılanacağı, cezalandırılacağı
korkusunu yaşar. Kendi yaşantı ve deneyimlerini zenginleştirecek iç ve dış
dünyasını araştırıp keşfedeceği yerine körü körüne itaati, kendi düşünce ve
duygularından utanmayı öğrenir. Sağlıklı manevi yaşam ailenin çocuğuna
verebileceği en önemli süreçtir. Sağlıklı bir manevi temeli olan insanlar
kendisi ile barışık, insan ilişkileri olumlu ve kuvvetli saygılı bireyler
olarak yetişirler.
Korunması Gereken Beş Temel Özgürlük:
1. Şimdi ve burada olanı duyma ve görme (algılama) özgürlüğü
2. Kendi düşündüğünü olduğu gibi ifade edebilme özgürlüğü
3. Kendi duygularını olduğu gibi ifade edebilme özgürlüğü
4. Kendi arzularına göre bir şeyi isteme ya da reddetme özgürlüğü
5. Olmak istediği yönde gelişerek kendi özünü gerçekleştirme özgürlüğü
| 
önceki